Category Archives: culture

Onwrikbaarheden in een wrikbaar heden

Beste Meneer De Wever,
Ik las deze ochtend met veel aandacht uw opiniebijdrage in De Morgen. Op enkele details na ben ik het met u eens. Het is tijd om een tandje bij te steken voor onze Europese beschaving.

Opinie van Bart de Wever in de Morgen

Opinie van Bart de Wever in de Morgen

De Westerling is niet meer trots. De wereldoorlogen die zoals u stelde Europa haar zelfzekerheid ontnamen waren geen ongeluk. Zij kwamen voort uit het onlosmakelijk met de Verlichting verbonden staatsnationalisme. De Joods-christelijke traditie, tweeduizend jaar pogroms met als apotheose de gaskamers, deed hetzelfde met religie. Natie en God hebben sindsdien plaats geruimd voor… ja, voor wat eigenlijk? De rente een puntje laten zakken om de consumptie aan te zwengelen? Angstvallig wachten op de nieuwe iPhone?

Onwrikbaarheden in een wrikbaar heden
Verlichte ideeën zoals individuele vrijheid, gelijke opportuniteiten en inspraak betekenen in een economisch eengemaakte wereld niets als ze niet op iedereen van toepassing zijn. Mensenrechten zijn universeel. Zij zijn niet Belgisch of Vlaams, Joods of Christelijk of Moslim. Iedereen heeft er altijd en overal recht op. Habeas corpus en zo. Maar de Westerse verlichte ideeën, net zoals de democratie zelf, zijn niet af. De gelijkheid van man en vrouw is, en hier verraad ik mezelf nogmaals als product van een Katholieke school, een werkwoord. Daar moeten vrouwen nog elke dag om vechten. Als we er de statistieken op naslaan lijken het evenwel vooral de mannen die de klappen uitdelen. We mogen ons met andere woorden niet op de borst kloppen voor iets dat nog niet gerealiseerd is.

Lead by example.
We moeten vaker praten over Westerse waarden. Maar the proof of the pudding is in the eating. Zijn wij bereid Belgische wapenfabrikanten uitvoer te ontzeggen naar landen die het niet nauw nemen met de Mensenrechten? Zijn wij bereid moedige beslissingen te nemen wat betreft de energiebevoorrading van Europa? Blijven we met andere woorden gas kopen van Rusland en de Centraal-Aziatische stan-staten? Blijven we met elke tankbeurt, via onze Saoedische partner, ISIS subsidiëren? En als we die beslissingen niet nemen, kunnen of mogen we dan verwachten dat in een immer krimpende wereld, ons handelen ginder, geen weerslag heeft op het leven hier?

Niets komt voort uit niets.
Over die oorlog dus… Als Islamoloog heb ik geen angst om gewapend islamfundamentalisme te benoemen en te analyseren. Politieke islam begon, geloof het of niet, als hervormings- moderniseringsbeweging, in reactie tegen de door u vermeldde koloniale bezetting. Repressie, door westerse, daarna door nationale regimes, verhardde de verschillende bewegingen. Sommige landen, Saoedi-Arabië op kop, steunden en steunen gewapende moslimmilitanten, om geopolitieke doeleinden te verwezenlijken. Dit gebeurt vaak met medeweten en steun van Westerse partners -zie Afghanistan in de jaren tachtig. Wat het Saoedische regime zelf betreft, aldus een Arabische volkswijsheid: waar koning of prinsen neerstrijken zijn er Bugatti’s, hoeren, en sloten cocaïne. M.a.w. de strijd, althans niet wat de spin in het web zelf aangaat, is er geen van beschavingen, maar een van geld, macht, en -we benadrukken- hoeren en cocaïne.

Democratie is onmogelijk zonder aansprakelijkheid. Zelfkritiek dus. Zeggen dat de Amerikaanse invasie van 2003 -ik ben trots dat mijn land zich daar destijds tegen verzette!- een belangrijke voedingsbodem creëerde voor de Islamitische Staat en uiteindelijk deze bloedige zomer van 2016 is geen defaitisme. Een soeverein volk werd -laten we wel wezen- vernietigd. De rule of law stelt dat de verantwoordelijken op de beklaagdenbank thuishoren. Wat voor Salah Abdesalam geldt, geldt ook voor Tony Blair en George Bush. Die confrontatie met onszelf moeten we durven aangaan.

Zo’n systeemanalyse gaat niet voorbij aan de individuele verantwoordelijkheid van de aanslagpleger. Waarom zovele jonge mannen ervoor kiezen ons land van melk en honing te verlaten voor een verre, bloederige woestijn, of de samenleving waarin ze geboren zijn aan te vallen, is een vraag die gesteld moet worden. Tenminste, als we ze niet, ieder naar eigen goeddunken, al zelf beantwoorden voor ze gesteld is.

Bloedbad.
Intussen moet het moorden stoppen. Een passief en onzelfzeker Europa brengt haar eigen toekomst in gevaar. Het erbarmelijke talmen tijdens de Bosnische burgeroorlog bijvoorbeeld, op amper vier uurtjes rijden van Wenen, was onvergeeflijk. Twintig jaar later laten we opnieuw een burgeroorlog verder etteren, buiten een luchtbombardement hier en daar met geleende bommen. Toegegeven, we kunnen Turkije, Saoedi-Arabië, Rusland, Iran, en anderen niet dwingen om de wapenleveringen te stoppen. Maar hoe vallen universele westerse waarden te rijmen met de gevoerde niets, maar dan ook niets realiserende realpolitik? Moeten we Turkije vrij spel geven tegen de Koerden in ruil voor minder vluchtelingen? Staan we toe dat Assad de (niet-ISIS) rebellen van Aleppo in de pan blijft hakken, alsook burgers met duizenden, in ruil voor de belofte dat het zonder hem erger wordt? En voor de rest duimen maar dat het kalifaat op een goeie dag zichzelf opheft om in Genk een kebab zaak te beginnen.

De oorlog tegen ISIS, waarvoor u met zoveel klassiek aplomb onze bereidheid petitioneert, het terugrollen van dat bangelijke bolwerk in de woestijn, zijn we daartoe echt bereid? Blijven we hier in Europa zandzakjes vullen, voor elke badgast een soldaat, en hier en daar een boude uitspraak, dat Moslims de homo’s met rust moeten laten en dat Zwarte Piet van ons is?
Of gaan we echt op missie? Leggen we een wapenembargo op aan Saoedi-Arabië? Laat Frankrijk haar fregatten-deal met SISI varen? Zijn we bereid blauwhelmen te sturen om de Syrische staat veilig te maken voor democratie, samen met andere landen in VN-verband? Is de Belgische diplomatie bereid haar nek uit te steken voor een vredesconferentie? En als die mislukt, opnieuw, en opnieuw, stick and carrot, tot het wel lukt? Of blijft het inderdaad bij kaarsjes en knuffels (en stoere taal)?

Heruitvinden.
Het einde van de tweede wereldoorlog bracht vrede. De jongste generaties, toch die van Europa, namen ze misschien voor vanzelfsprekend. Wat ons ook ontgaat is dat onze niet-Westerse evenknieën ze schier gekend hebben. Dat een echte herverdeling van opportuniteit, vrijheid, ontplooiing en alle rechten en plichten en idealen van de Verlichting, voor meerdere miljarden inwoners van deze aardkloot uitbleven. Om het met Ghandi te stellen, Westerse beschaving is een geweldig idee, maar alles kan beter. De teksten van die oude Grieken en Romeinen werden geschreven door mensen. Net zoals de Koran en de Bijbel. Voor je het weet vergeet je dat het klassieke Griekenland een oligarchie was met beperkt censuskiesrecht en potscherven-justitie, en dat die befaamde Hoplieten in feite slaven waren.

Opiniebijdrage Mo*, 31 juli 2016

Leave a comment

Filed under boeken, Books, Brussels, culture, Duitsland, economie, Education, Europe, extreem-rechts, fiscaliteit, Globalisering, History, International Affairs, Internet, Islam, Judaism, Mensenrechten, Middle East, Multiculturalism, oil, overbevolking, politiek, Social, United Nations, Verenigde Naties, Vluchtelingen

Stijn Streuvels

stijn_streuvelsHet was een koude tocht, en de slechtste tijd van het jaar voor een reis, voor zulk een verre reis.”

De trip doorheen Zuid-Amerika waaraan ik een maand en een half geleden begon is allesbehalve een koude tocht. Terwijl het weer in België alle kanten uit pingpongt kneep uw dienaar er even van tussen. Maar aan alle mooie liedjes komt een eind.

LijsternestSoms, heel soms, om gewoon een nieuwe riedel aan te vangen. In die zin gaat het op maandag 15 februari rechtstreeks van Zaventem naar Ingooigem. Dankzij Passaporta verblijf ik twee weken lang in het Lijsternest, het voormalige woonhuis van Stijn Streuvels. In één zucht van de pampa’s van Patagonië naar de kleitkoppen van West-Vlaanderen. Het programma bestaat erin me te verdiepen in het werk van de Vlaamse schrijver, maar ook om zelf aan de weg te timmeren. Project X, zeg maar. Watch this space…

1 Comment

Filed under boeken, Books, culture, fictie, Thriller

In defense of bull fighting.

Animal cruelty is wrong. Cruelty against animals, that is. We frown upon, or happily ignore what our parents’ generation did to cats, cat’s tails, frogs, birds nests, its inhabitants, dogs… I won’t get into cattle. Suffice it to say, we probably all have or had an uncle who did go into cattle.

non-formal dress bull fight

non-formal dress bull fight

I recently saw an opportunity to see a bull fight in an actual arena. Whereas Spain has banned the, I want to say, practice, some of its Latin American cousins see or hear no evil. So what’s wrong with giving our hoofed friends a fighting chance? More of a chance than the slaughterhouse, that is. Lined up, upside down in chains, as they are, waiting for the buzzsaw.

Half a bull will choose the arena. And by half, I don’t mean one that’s already hacked in two.

The glory

The glory

The glory… The dust, as the slightly crooked forepaw taps the ground before a charge. The thrill of skewering any of the soft bits of the beast’s tormentor. Pierce or be pierced. The glory, the gore. If you have the stomach. Or four.

But naysayers claim hunting for sport is wrong, as is the ballet of death performed upon the mighty bull. That killing animals is wrong when it has no function. Sort of like nudity in movies, but I’m drifting off.

These days most humans can get all the necessary nutrients from the part of nature that doesn’t scream at some point before landing on your plate. If you’ll accept that as a scientific fact then, arguably, eating meat becomes a mere pleasure. The things we do for the taste of bacon, say. It’s a lesson I haven’t yet fully internalized personally. Did I mention bacon?

I didn’t go to the bull fight. All things being equal, the game does seem heavily rigged in favor of the human. I could muster a lot more respect for a man in spandex fighting a tiger with his bare hands.

Screen Shot 2016-01-24 at 07.49.33So instead I went to Machu Picchu. Someone asked the guide if the Incas performed human sacrifices. “Yes,” the man responded, and I swear to the Sun God this is true. “But only when it was necessary. For instance when it was dry, or when it rained too much.” You know, functional human sacrifices.

The place is absolutely mind-boggling by the way, but I’m drifting off again.

1 Comment

Filed under culinary, culture, Human Rights, Religion, Social, Travel

Morgen te Monk, Brussel #SprekendeEzels

BRUSSEL_nov_2014[1]

Leave a comment

November 25, 2014 · 10:22 am

Eén jaar.

Eén jaar.

trnd_marketing_participatif_degustation_pizza_supermarche1Eind oktober 2013 zei ik vaarwel aan mijn nine-to-five voor een, schraapt keel, schrijverscarrière. Intussen is 2014 bijna heen. Tijd om even terug te blikken. Would I do it again? is de vraag. Fuckin A. Het was een jaar om nooit te vergeten. De vrijheid om je dag zelf in te delen. Je eigen budget beheren. Vooral dat laatste dient dan als lakmoes proef. Doe ik het goed?

Neen, van dat schrijven leef ik niet. Of wat had je gedacht? 1, 2, 3, lift off. Zoiets? Een mens mag dromen. Eerste en enige bullet van de job omschrijving.

Intussen schrabbel ik wat bij als freelancer: wat je ook zoekt, ik ben het. Vertaler, trainer, evaluator, dompteur. Name it.

Dat tweede boek (het eerste met zo’n echte uitgever) doet het intussen minder goed. “Ik heb precies nog nooit van u gehoord,” zei zo iemand op de Boekenbeurs. “Ja, dat kan wel,” zei ik. En: “hier, een flyertje!” Dat heb ik ook al op straat gedaan. Zo met papiertjes en een stapeltje Kansmachines ernaast. Je moet er natuurlijk iets voor over hebben. Net zoals die mevrouw met stukjes salami op tandenstokers in de Carrefour. “Proeven?” Daar heb je ballen voor nodig. (daar staan bedoel ik)

Inmiddels kan ik nauwelijks geloven dat het bijna 2015 is. Dat gaat reuze meevallen. Heb ik van horen zeggen. Dan komt er ook een nieuw boek. Eentje dat potten gaat breken. En scherven, dat weet het kleinste kind, brengen geluk. Zou ik het allemaal nog eens doen?

You bet!

Leave a comment

Filed under culture, Schrijven

Zie ginds komt de stoomboot!

krampus-cardIk zie de pieten-discussie als deel van de grote kruisbestuiving der beschavingen. Toen het einde van de geschiedenis uitgeroepen werd dachten we dat die kruisbestuiving maar 1 kant uit ging. Onze waarden universeel. Zij veranderen. Wij doen verder en veranderen niets. Na de hoofddoekjes is er eens iets dat van ‘ons’ gevraagd wordt. Niet het afschaffen van de Sint. Niet het afschaffen van piet. Gewoon een erkenning van het feit dat, bijvoorbeeld toen ik klein was, ik hoerenschrik had van die zwarte wilden (want in Neerglabbeek gingen de pieten met verve op in hun rol als boeman) die je van de roe gaven en in een zak stopten en meenamen. Voor een manneke van pakweg 4 laat dat wel iets achter (het gaat intussen al beter met me:) Wat er wordt gevraagd is dat de pieten niet enkel zwart zijn (als ik het goed samenvat).

In de meeste landen (de UK, VS bijv) is het zwart verven van je gezicht om zwart te ‘spelen’ even beledigend als bezigen van het N-woord als je niet zwart bent. Ondanks Obama en Serena Williams leven we nog steeds in een blanke wereld. Geopolitiek, sociaal-economisch staat de blanke man nog steeds bovenaan de food chain. Maar dat is aan het veranderen. Langzaam maar zeker. Het pieten-debat is daar een symptoom van. Ik zou zeggen, laat het debat gevoerd worden! We zien wel waar we uitkomen.

Mijn bijdrage: waar zijn de boze, paniekerige ‘Blijf van onze cultuur’ af Facebook posts over Sinterklaasboekskes die al in September komen? Over het volstoppen van de hoofden van onze kinderen met ‘krijgen’. Altijd maar meer plastieken brol. Met Sinterklaas. Met de Kerst(man), weetjewel, de versie van ‘onze’ Sint die via Scandinavie richting Amerika ging, en nu terug hier de fabrieken doet draaien vanaf het moment dat zijn alter ego terug richting Spanje stoomt? Ik heb nog Kerstmissen meegemaakt zonder al te veel pakjes. Want dat was met Sinterklaas. Hoe ‘cultureel’ is die fokking Sint nog?

Waarom moeten we nu plots naar de winkel voor Halloween versiering, snoep, en weet ik wat nog allemaal? Wanneer gaan wij ook Thanksgiving vieren? (spoiler alert: heel binnenkort!)

Wat onze cultuur uitholt is niet de vraag om wat beleefdheid, een kleine aanpassing van piet, de zwarte als ondergeschikte, jolige, venijnige, boze dienaar van blanken. Wat onze cultuur uitholt is het geld.

Thoughts?

Leave a comment

Filed under culture, International Affairs, politiek

Twintig minuten.

Twintig minuten.

Palestijnen gaan graag naar theater. Diegenen die het zich kunnen permiteren althans. Zoals overal gaan die theaterstukken dan over dingen die van ver of nabij relevant zijn; hoe mensen met mekaar omgaan, hoe mensen met bepaalde situaties omgaan, en hoe die situaties het onderlinge samenleven beïnvloeden. Onlangs ging ik ook kijken. Niet dat ik zo’n theaterfanaat ben, verre van. Ik moet daarvoor aangepord worden. Door vrienden die acteren, of vrienden die gaan kijken. Een beetje zoals veel mensen onlangs de wereldcup voetbal bekeken hebben, rakelings geinteresseerd, maar zeker niet fanatiek.

Centrale thema van dit stuk was “uitgaansverbod,” een concept dat veel Palestijnen niet vreemd is. Het publiek werd in vier groepen geroteerd langs vier verschillende podia waar telkenmale twintig minuten lang een deel van het verhaal opgevoerd werd; Een woonkamer, de keuken, slaapkamer en de straat, buiten. Ook tijdens een uitgaansverbod moet op een of andere manier de was buitengehangen, moet het braaksel van de zieke moeder weggegoten, onder constante dreiging, gespannen. Wanneer geweerschoten en kanonslagen door de discreet opgestelde maar krachtige speakers knallen, kruipen de nietsvermoedende theaterbezoekers zowat op en over mekaar van schrik ik me daar een hoedje. De vierde en vijfde knal is daarentegen allang zo erg niet meer. De zevende is nog nauwelijks een schokkende schouder waard.

Een mens went snel aan ongewone situaties. In het stuk wordt er voorzichtig rondgeslopen, gewaarschuwd, verleid, geweend, getroost, herinnerd. In de donkerblauwe avondlucht van de realiteit vliegen straaljagers af en aan. Die komen naar verluidt van een militaire basis in de zuidelijke Negev, op weg naar Beirut en omstreken. Dat typische ultra-sone gezoem verleent onverwacht een hoge graad van realiteit aan het geheel. Binnenskamers dan komen de verhoudingen tot leven. Wat doet een mens als hij dagenlang nergens heen kan? Er is verzet; wapens worden gepoetst, er is verveling, frustratie, en verdriet om mensen die er niet meer zijn; Een uitgaansverbod negeer je niet zonder een prijs te betalen. Een jonge man pleegt overspel met de knappe buurvrouw. Ook die was wordt buitengehangen.

Een Palestijn vertelde een tijd geleden opgetogen over de veelvuldigheid van zulk fenomeen. Hij had het zelfs over louche feestjes, partnerruil, you name it. ‘Eindelijk wordt Ramallah een echte stad.’ Geen greintje ironie te bespeuren. Halverwege de voorstelling –ik zit ondertussen in de slaapkamer waar de zieke moeder aan het klein donkerglazige flesje van haar zelfmoord drinkt- klinkt er buiten wederom geweervuur, automatisch geweervuur; schoten die geen theater zijn.

In Ramallah leer je die dingen gemakkelijk herkennen. Afgaande op de intensiteit en de richting waar het lawaai vandaan komt leid ik af dat het meer dan waarschijnlijk om een bruiloft gaat. Vreugdeschoten. Je leert die dingen herkennen. Theater is zoveel echter dan film, hoor je soms zeggen. Na afloop krijgen de acteurs bloemen en gelukwensen. Er wordt buiten nog wat gekletst, nagekaart. Wie gaat er waar iets drinken? Het is zaterdagavond en de nacht is nog niet begonnen. Pintje iemand? Straaljagers zoemen ergens hoog en onzichtbaar, over en weer, over en weer.

Leave a comment

Filed under culture, Israel, Palestine